4 op de 10 Vlaamse bedrijven gebruiken geen AI. En dat is nog niet het opvallendste cijfer.
De Vlaamse overheid publiceerde de AI-Barometer 2025: een bevraging bij 2.915 Vlaamse bedrijven met minstens vijf werknemers, uitgevoerd door UGent in opdracht van het Departement WEWIS. Ik heb het rapport grondig doorgenomen. Mijn conclusie: AI is bijna overal aanwezig, maar bijna nergens echt ingebed.
De cijfers zijn confronterend. Niet omdat zes op de tien bedrijven AI gebruiken. Wel omdat vier op de tien dat in 2025 nog altijd niet doen. En omdat slechts 11% AI inzet om processen te automatiseren.
Zes op tien gebruikt AI. Dus vier op tien niet.
Het goede nieuws eerst: 58,8% van de Vlaamse bedrijven gebruikt minstens één AI-technologie (en dat kan gewoon ChatGPT of Copilot zijn). In 2023 was dat nog 32,1%. Bijna een verdubbeling in twee jaar.
Maar draai het cijfer eens om:
- 41,2% gebruikt geen enkele AI-technologie.
- Daarvan plant 13,0% om binnen het jaar te starten.
- 28,2% heeft zelfs geen plannen.
In een tijd waarin ChatGPT, Copilot en Gemini op zowat elke laptop staan, zegt meer dan één op de vier bedrijven: niet voor ons. Opmerkelijk.
Een eerlijke nuance: het rapport zelf noemt het cijfer waarschijnlijk een onderschatting. Bedrijven weten niet altijd dat AI al in hun bestaande software zit. En in 2025 werd beeld-, video- en audiogeneratie als extra categorie toegevoegd, dus de vergelijking met 2023 is niet helemaal zuiver.
De kloof zit bij de kleinste bedrijven
AI-gebruik stijgt mee met de bedrijfsgrootte: 50,7% bij micro-bedrijven (5 tot 9 werknemers), tegenover 85,4% bij grote bedrijven. Ook per sector zijn de verschillen groot. Informatie en communicatie zit op 91,1%. Bouw (46,8%), vervoer en opslag (44,3%) en horeca (43,6%) blijven onder de helft.
Net de bedrijven met de minste tijd en mensen om te experimenteren, blijven dus achter. Terwijl de instap nog nooit zo laag was.
Contacteer jan.syssauw@sirus-ai.be voor de volledige samenvatting van 22 slides met de kerngrafieken.
Slechts 11% automatiseert processen met AI
Kijk je naar welke AI er gebruikt wordt, dan is het beeld heel eenzijdig:
- Generatieve AI: 47,6%
- Tekstanalyse: 41,2%
- Taal- of codegeneratie: 37,8%
- Procesautomatisatie met AI: 11,0%
- Machine learning voor datamodellering: 10,6%
AI is vandaag vooral een persoonlijke assistent. Iemand schrijft sneller een mail, vat een document samen of maakt een eerste versie van een offerte. Dat is waardevol. Maar het proces erachter blijft hetzelfde.
Bij procesautomatisatie is de kloof tussen groot en klein nog groter: 33,1% van de grote bedrijven doet het, tegenover 6,2% van de micro-bedrijven. Wel goed nieuws: nog eens 21,5% plant ermee te starten. Dat is de grootste verwachte stijging van alle AI-technologieën.
Wat het cijfer niet zegt
De 11% meet enkel procesautomatisatie waarbij AI ingezet wordt. Een klassieke Power Automate-flow zonder AI valt er niet onder. En het cijfer zegt niets over hoeveel processen end-to-end geautomatiseerd zijn binnen die bedrijven, enkel dat er minstens 1 bestaat.
Toch zie ik in de praktijk hetzelfde beeld. Ook slimme automatisaties zonder AI zijn in kmo’s eerder de uitzondering dan de regel. Procesautomatisaties of Agents heel uitzonderlijk. Facturen worden nog manueel overgetypt. Mails worden nog met de hand doorgestuurd. Excel-lijsten gaan nog rond per mail.
Dat past bij een ander cijfer uit het rapport. Van de bedrijven waar AI niet enkel door individuele medewerkers gedragen wordt, zit 48,7% nog in de experimentfase. Slechts 16,9% schaalt op naar meerdere domeinen.
Medewerkers lopen voorop, het management volgt
Wie neemt het initiatief? In 48,9% van de bedrijven die AI gebruiken, zijn dat vooral individuele medewerkers. Het management neemt de leiding in 28,4%, teams in 15,9% en het IT-departement in amper 6,8%.
Daarbij hoort een tweede cijfer: 40,4% van de AI-gebruikers werkt (ook) via persoonlijke licenties of accounts van werknemers.
En dan het deel dat mij het meest zorgen baart. In 19,6% van de bedrijven gebruiken medewerkers AI zonder medeweten of expliciete toestemming van IT of management. Shadow AI dus. En dat is enkel het deel dat het bedrijf zelf opmerkt.
Ik zie dat niet als slecht nieuws over medewerkers. Integendeel: ze willen vooruit, en het werkt. Meer dan de helft (51,5%) van de AI-gebruikers ziet de productiviteit van hoogopgeleide medewerkers stijgen. Bij laagopgeleide medewerkers is dat 21,4%. Tegelijk meldt 88,6% geen impact op de tewerkstelling van hoogopgeleiden, en 97,3% niet bij laagopgeleiden.
Maar zonder kader ontstaan er risico’s. Klantgegevens in een gratis chatbot. Tien collega’s die elk hun eigen prompt uitvinden. Elke medewerker die zelf een agent ontwikkelt maar geen kwaliteitscheck, geen onderhoud, geen handleiding,… . Geen hergebruik, geen schaal.
De AI Act blijft onder de radar
Slechts 43,3% van de AI-gebruikers weet dat de AI Act bestaat. Van die groep zette 31,8% stappen rond AI-geletterdheid bij medewerkers. Nochtans verplicht artikel 4 van de AI Act bedrijven die AI gebruiken om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid.
De echte drempel is kennis, niet technologie
Waarom lukt de stap van persoonlijk gebruik naar echte procesverbetering zo moeilijk? Het rapport is daar heel duidelijk over.
- 72,5% van de AI-gebruikers mist relevante kennis, vaardigheden en ervaring. In 2023 was dat 68,8%. Het stijgt dus.
- 63,7% vindt het moeilijk om in te schatten welke toepassingen zinvol zijn.
- Bij bedrijven die geen AI gebruiken, is het beeld gelijkaardig: 62,2% en 59,3%.
- 37,9% van de bedrijven die al minstens één AI tool gebruiken vinden het gebrek aan kennispartners en begeleiding een grote adoptieblokker. Dit stijgt naar 47,2% van de bedrijven die nog geen AI tools gebruiken.
- Een gebrek aan hardware of rekenkracht? Slechts 16,3% bij de AI-gebruikers.
Het ligt dus zelden aan de tool. Het ligt aan weten wat je ermee moet doen.
Dat de kennisdrempel stijgt terwijl het gebruik stijgt, klinkt paradoxaal. Ik denk dat het logisch is. Hoe meer je met AI werkt, hoe beter je ziet wat je nog niet weet. De basis is er intussen. Het gaat nu om verdieping en schalen.
Waar de grootste kansen liggen
Als ik de cijfers naast elkaar leg, zie ik drie hefbomen. Geen van de drie vraagt een groot budget.
1. Train je mensen, en koppel het aan echt werk
Slechts 33,3% van de AI-gebruikers voorzag het afgelopen jaar een formele AI-opleiding. Dat is wel een verdubbeling tegenover 2023 (16,2%). Informele opleiding zit op 53,6%. Bij bedrijven zonder AI gaat het om amper 9,8% formele opleiding.
Mijn advies: geen zoveelste generieke prompting-sessie. Wel opleiding die vertrekt van jullie eigen processen, documenten en voorbeelden. Zo leren mensen niet alleen hoe de tool werkt, maar ook waar hij waarde oplevert. En je bouwt meteen aan de AI-geletterdheid die de AI Act verwacht.
2. Vul aan met expertise wanneer je die nodig hebt
Bij bedrijven zonder AI noemt 47,2% het gebrek aan kennispartners en begeleiding als drempel. Bij AI-gebruikers is dat 37,9%.
Mijn advies: Je hebt als kmo geen eigen data- of AI-team nodig. Wel iemand die tijdelijk de vertaalslag maakt: welke processen komen in aanmerking, wat levert het op, welke tool past, en hoe hou je het beheersbaar. Liefst iemand die niet vastzit aan één leverancier. Daarna neemt je eigen team het over.
3. Begin bij je administratie
Administratie is nu al de populairste toepassing: 47,4% van de AI-gebruikers zet AI in voor administratieve processen, net voor marketing en verkoop (45,5%). Bij grote bedrijven loopt dat op tot 71,9%, bij micro-bedrijven blijft het 40,3%.
Mijn advies: Maar vandaag gebeurt dat vooral via de chatbot van één medewerker. De volgende stap is die kennis omzetten in een geautomatiseerd proces. Denk aan:
- inkomende facturen automatisch uitlezen en klaarzetten voor de boekhouding;
- mails classificeren en omzetten in taken voor de juiste collega;
- offertes opmaken op basis van eerdere offertes en prijslijsten;
- dossiers en formulieren aanvullen met gegevens die al ergens in je systemen zitten.
Waarom daar starten? Het werk is repetitief, het resultaat is meetbaar en het risico is beperkt. En de waarde is er: 65,0% van de AI-gebruikers rapporteert minstens één concurrentievoordeel, met betere proceskwaliteit (53,4%) en kostenreductie (40,0%) als koplopers. Volgens de onderzoekers is die impact bovendien groter bij bedrijven die voorbij de experimentfase raken.
AI is binnen. Nu moet het ingebed worden.
De AI-Barometer toont twee Vlaanderens. Aan de ene kant bedrijven waar medewerkers volop met AI werken, vaak sneller dan hun management. Aan de andere kant vier op de tien bedrijven die nog niet gestart zijn. En daartussen een grote groep die blijft hangen in experimenteren.
De stap vooruit is niet nog een tool. Het is een eenvoudige aanpak: mensen gericht opleiden, expertise inhuren waar je die mist, en starten met één administratief proces dat vandaag elke week tijd kost. Meet het resultaat. Schaal pas daarna op.
Waar staat jouw organisatie? Bij de 41% die nog niet gestart is, bij de 48,7% die experimenteert, of bij de 16,9% die opschaalt?
Wil je dat concreet bekijken? In onze gratis QuickScan Workshop brengen we in twee uur de AI- en automatisatiekansen in jouw organisatie in kaart.
Have a productive day!
Bron: AI-Barometer. Adoptie en gebruik van Artificiële Intelligentie bij Vlaamse bedrijven, situatie 2025. Departement WEWIS, februari 2026. Bevraging bij 2.915 bedrijven met minstens vijf werknemers, juni tot september 2025.
